ج ن گ نرم

تعریف جنگ نرم

 

تعریف جنگ نرم Soft Warfare در جبهه مقابل جنگ سخت Warfare Hard است و تعريف یکسانی كه مورد پذيرش همگان باشد ندارد.

جان كالينز تئوريسين دانشگاه ملي جنگ آمريكا جنگ نرم اینگونه تعریف کرده است : استفاده طراحي شده از تبليغات و ابزارهاي مربوط به آن، براي نفوذ در مختصات فكري دشمن با توسل به شيوه هايي كه موجب پيشرفت مقاصد امنيت ملي مجري مي شود.

 

تعریف جنگ نرم در آيين رزمي ارتش ايالات متحده آمریکا : جنگ نرم، استفاده دقيق و طراحي شده از تبليغات و ديگر اعمالي است كه منظور اصلي آن تاثيرگذاري بر عقايد، احساسات، تمايلات و رفتار دشمن، گروه بي طرف و يا گروههاي دوست است به نحوي كه براي برآوردن مقاصد و اهداف ملي پشتيبان باشد.

بنابراين جنگ نرم را مي توان اینگونه تعریف کرد که اقدامات نرم رواني و تبليغاتی رسانه ها كه جامعه هدف را بدون درگيري و استفاده از زور به  شكست وا مي دارد

 

به عبارت دیگر جنگ نرم مترادف اصطلاحات بسياري در علوم سياسي و نظامي مي باشد. در علوم نظامي از واژه هايي مانند جنگ رواني يا عمليات رواني استفاده مي شود و در علوم سياسي مي توان به واژه هايي چون براندازي نرم، تهديد نرم، انقلاب مخملين و اخيراً به واژه انقلاب رنگين اشاره كرد.در تمامي اصطلاحات بالا هدف مشترك تحميل اراده گروهي بر گروه ديگر با استفاده از راه هاي غیر نظامي است.

دلیل های استفاده از جنگ نرم چیست ؟ 

جوزف نای نظریه‏ پرداز مشهور آمریکایی مقاله ای تحت عنوان قدرت نرم power Soft در فصلنامه آمریکایی foreign policy در سال ۱۹۹۰ انتشار داده که دیدگاه جدیدی را به مخاطبان ارائه کرد که براساس آن ایالات متحده به جای آن که از طریق بکارگیری آنچه که قدرت سخت می نامند به انجام کودتای نظامی در کشورهای رقیب اقدام کند تلاش خود را بر ایجاد تغییرات در کشورهای هدف از طریق تأثیرگذاری بر نخبگان جامعه متمرکز می کند.

 

در این مقاله نویسنده دیدگاه خود را درباره ایجاد تغییرات از طریق به کارگیری دیپلماسی عمومی در کنار بکارگیری قدرت نرم در میان نخبگان جامعه هدف مطرح کرده. بعدها نظرات او تکمیل تر شد و به عنوان دستورالعمل سیاست خارجی آمریکا تحت عنوان بکارگیری قدرت هوشمند Smart power به مورد اجرا گذارده شد. 

 

جنگ نرم امروزه یکی از کارآمدترین و کم هزینه ترین و درعین حال خطرناک ترین انواع جنگ علیه امنیت ملی یک کشور است چون می توان با کمترین هزینه به اهداف مورد نظر دست پیدا کرد.

 

بعضی از اهداف استفاده از جنگ نرم :

 

– تسلط بر مناطق ژئوپلتیکی و ژئواستراستژیکی

– کنترل شریان انتقال انرژی و جلوگیری از تسلیحاتی شدن آن

– حذف و یا مهار نظام های مخالف در برابر نظام تحمیل کننده جنگ نرم

– ممانعت از ایجاد اتحادیه های نظامی و امنیتی در جامعه هدف

– همسو کردن کشورهای هدف با سیاست های کشور تحمیل کننده جنگ نرم

– فرصت سازی اقتصادی برای کشور تحمیل کننده جنگ نرم

– مهار بیداری فکری جامعه هدف

 

 

مهم ترین اهداف جنگ نرم

 

۱- تضعیف فرهنگي یک جامعه در جهت تأثيرگذاري شديد بر افكار عمومي مورد هدف با ابزار خبر و اطلاع رساني هدفمند و كنترل شده .

۲- تضعیف سياسي کشور مورد نظر به منظور ناكارآمد جلوه دادن نظام مورد هدف و تخريب و سياه نمايي اركان آن نظام.

۳- ايجاد رعب و وحشت در مواردی همچون فقر جنگ يا قدرت خارجي سركوبگر .

۴- اختلاف افكني در میان مردم و برانگيختن اختلاف ميان مقام هاي نظامي و سياسي كشور .

۵- ارائه روحيه ياس و نااميدي در اجتماع به جاي نشاط اجتماعي و احساس بالندگي از پيشرفت هاي كشور.

۶- بي تفاوت كردن نسل جوان به مسائل مهم كشور.

۷- كاهش روحيه و كارآيي در ميان نظاميان و ايجاد اختلاف ميان شاخه هاي مختلف نظامي و امنيتي.

۸- ايجاد اختلاف در سامانه هاي كنترلي و ارتباطي كشور هدف.

۹- تبليغات سياه به وسيله شايعه پراكني و جوسازي از راه پخش شب نامه ها و…

۱۰- تقويت نارضايتي هاي ملت به دليل مسائل مذهبي، قومي، سياسي و اجتماعي .

۱۱- تلاش براي بحراني و حاد نشان دادن اوضاع كشور از راه ارائه اخبار نادرست و نيز تحليل هاي نادرست و اغراق آميز.

 

مقابله با جنگ نرم

در این میان چه كار كنيم تا بتوانيم با بهره ‏گيري از ساز و كارهاي مختلف از اعمال تهديدات نرم پيشگيري كنيم ؟

مقابله با جنگ نرم، نخست نیاز داریم تا ويژگي‌هاي اين نوع جنگ را آناليز كرده و خوب بشناسيم و بدانيم كه جنگ نرم با جنگ سخت، چه تفاوت‌هايي دارد. آنچه در جنگ سخت مورد هدف قرار مي‌گيرد، جان انسان‌ها، تجهيزات، امكانات است كه معمولا در اين مواقع با استفاده از همين مسائلي كه مورد هدف قرار گرفته است، افكار عمومي عليه دشمن فعال مي‌شود، در حالي كه در جنگ نرم آن چه هدف قرار مي‌گيرد، افكار عمومي است.

هر ملتي و كشوري داراي منابع قدرت نرم است كه شناسايي و تقويت و سازماندهي آن ها مي تواند براساس يك طرح جامع تبديل به يك فرصت و هجوم به دشمنان طراح جنگ نرم شود. به عنوان مثال، منابع قدرت نرم در ايران را مي توانيم ايدئولوژي اسلامي، قدرت نفوذ رهبري، حماسه‏ آفريني‏ها و درجه بالاي وفاداري ملت به حكومت برشمريم.

 

 

جنگ نرم

 

نکته پر اهمیت

فضای مجازی و خانواده

سخنان ارد بزرگ...

اینترنت ، بزرگترین میراث و دانشنامه ما ، برای نسل های آینده است. حکیم ارد بزرگ

اینترنت ، تا این زمان ، بزرگترین دستاورد دانش آدمیان بوده است. حکیم ارد بزرگ

اینترنت ، دستگاه شتاب دهنده شکوفایی اندیشه آدمیان است. حکیم ارد بزرگ 

اینترنت ، مهر و دوستی ، میان آدمیان را افزون نمود. حکیم ارد بزرگ

این روزها، هنگامیکه برنامه های تلویزیونی را می بینم که در آنها کودکان و جوانان را تشویق به کتابخوانی می کنند ، خنده ام می گیرد. شوربختانه کسانی که همگان را تشویق به کتابخوانی می کنند خود به روز نشده اند . با آمدن اینتـرنت ، کتاب ها بر روی آن بارگزاری شده و یا می شـوند ، خواننده کتاب به آنی در آنها جستجو می کند و به خواست خود می رسد !.. ریشه خوانی و بُن خوانی ، خواست جویندگان دانش است. روشنتـر آنکه ، آدمیان با یک سـرچ ساده به عصاره و شیره هر پرسشی می رسند. امروزه ، همگان به دنبال کلیدواژه های مهم هستند. آشیانه کتابها از این پس اینترنت است. بدانیم و باور کنیم که: اینترنت، جهان دانایی و آگاهی است و همه ما برای رشد و گسترش آن مسئولیم. حکیم ارد بزرگ

اینترنت ، ارزش زمان را به آدمیان یادآوری نمود ، و بی شک ، جهان رو به خلاصه گرایی در متون و نوشته هاست . حکیم ارد بزرگ

 دوران کتابخوانی به شیوه کهن پایان رسیده، امروزه هنگامه ((ریشه خوانی)) است ، که آن هم با کمک جستجوگرها در اینترنت قابل دستیابیست. حکیم ارد بزرگ

اساتید دانشگاهی که سایت و وبلاگ شخصی ندارند را باید از دانشگاه ها بیرون ریخت. حکیم ارد بزرگ

اساتید دانشگاه ها و آموزگاران باید تولید کننده داده های درست در اینترنت باشند. هنگامی که آنها اینترنت را به هیچ می گیرند خود به خود داده های فضای مجازی ، هر روز بیشتر از پیش به پلشتی و کم باری دچار می شوند، باید اساتید را وادار نمود آنچه را می دانند در اختیار همگان قرار دهند. دانش باید در هر سرزمینی به تندی گسترش یابد و جای خموشی و این پا و آن پا کردن نیست. حکیم ارد بزرگ

استاد دانشگاهی که اینترنت را نمی شناسد، بی سوادی بیش نیست. حکیم ارد بزرگ

اگر اینترنت پر شود از داده های با ارزش، خود به خود از تباهی و بزهکاری کاسته می شود. حکیم ارد بزرگ

اگر خوب نگاه کنیم می بینیم اینترنت ایران، صدها چهره ماندگار در خود دارد که هیچگاه برای آنها بزرگداشتی گرفته نشده است کار بزرگ آنها در گستره فرهنگ و دانش از صد هزار سرباز کمتر نبوده و نیست. حکیم ارد بزرگ

اینترنت ، اندیشه و دودمان ما را ، به آیندگان گره خواهد زد ، از این پس ، دیگر گذشته برای آیندگان ، تیره و تار نخواهد بود ، اندیشه ما ، سپیده دم پیدایش فصلی نو ، از تاریخ بشری است. حکیم ارد بزرگ

اینترنت ، باید رایگان و برای همگان در دسترس باشد. حکیم ارد بزرگ

اینترنت ، مهمترین ابزار پیشرفت همه جانبه یک سرزمین است. حکیم ارد بزرگ

اینترنت ابزار آگاهیست ، گریزی از روشنی و نور نیست. حکیم ارد بزرگ

اینترنت میدان شکوفایی و بالندگی آدمیان است ، همه برای رشد یکدیگر ، کوشش می کنند و این با سرشت آدمی سازگار است. حکیم ارد بزرگ

اینترنت همچون دریاست ، سرشار از داشته های آموزنده ، که هر روز بر دارایی آن افزوده می گردد. حکیم ارد بزرگ 

به فرزندان خویش آموزش دهیم ، که در اینترنت هم ، گفتار و رفتاری نیک و انسانی داشته باشند. حکیم ارد بزرگ

پدران و مادرانی که فرزندان خویش را از اینترنت دور می کنند، شایسته سرزنش هستند. حکیم ارد بزرگ

داستان کوتاه

یه روز تو پارک نشسته بودم داشتم تو گوشی لاینمو چک میکردم

یه پسر 5 6 ساله امد گفت داداش یه ادامس

میخری

گفتم همرام پول کمه ولی میخوای بشین کنارم الان دوستم میاد میخرم

گفت باشه نشست

بعد مدتی گفت:داداش داری چیکار میکنی

گفتم تو فضای مجازی میگردم

گفت اون دیگه چیه؟

خواستم جوابی بدم که قابل درک یه بچه ی 5 6 ساله شه

گفتم فضای مجازی جایه که نمیتونی چیزی لمس کنی ولی تمام رویاهاتو اونجا میسازی

گفت داداش فضای مجازیو دوس دارم منم زیاد میرم

گفتم مگه اینترنت داری

گفت نه داداش

بابام زندانه نمیتونم لمسش کنم ولی دوسش دارم

مامانم صبح ساعت 6 میره سره کار شب ساعت 10 میاد که من میخابم نمیتونم

ببینمش ولی دوسش دارم

وقتی داداشی گریه میکنه نون میریزیم تو اب فک میکنیم سوپه

تاحالا سوپ نخوردم ولی دوسش دارم

من دوس دارم درس بخونم دکتر بشم ولی نمیتونم مدرسه برم باید کار کنم

مگه این دنیای مجازی نیست؟؟؟

اشکامو پاک کردم

نتونستم چیزی بگم

فقط گفتم اره عزیزم دنیای تو ، مجازی تر از دنیای منه!

سخنان مقام معظم رهبری

رایانه و فضای مجازی که الان در اختیار شماست اگر بتوانید اینها را یاد بگیرید ، می توانید یک حرف درست خودتان را به هزاران مستمعی که شما آنها را نمی شناسید ، برسانید . این فرصت فوق العاده ای است مبادا این فرصت ضایع شود . اگر ضایع شد ، خدای متعال از من و شما در روز قیامت سوال خواهد کرد . ۹۱/۷/۲۰

«جوانان با فضای مجازی سروکار دارند، با برنامه‌های علمی‌اش، با اینترنتش، با شبکه‌های اجتماعی‌اش، با مبادلات و امثال اینها سروکار دارند؛ خب، اینجا لغزشگاه است.

هیچ‌کس نمیگوید آقا جادّه نکش. اگر شما در یک منطقه‌ای جادّه‌ای لازم دارید، خیلی خب، جادّه بکش، جادّه‌ی اتوبان هم بکش امّا مواظب باش! آنجایی که ریزش کوه محتمل است، آنجا محاسبه‌ی لازم را بکنید. ما نمیگوییم این راه را ببندید؛ نه، اینکه بی‌عقلی است… از این استفاده کنید منتها استفاده‌ی درست». ۱۳۹۵/۰۲/۱۳

اگر شما اهل شبکه‌ های اجتماعی هستید و اهل فضای مجازی هستید، خوب میفهمید و خوب میدانید که بنده کجا را دارم اشاره میکنم؛ از همه‌ی طُرق دارند استفاده میکنند که ایمان اسلامی ما را متزلزل کنند. ما یعنی چه کسی؟ یعنی منِ پیرمرد هفتاد هشتاد ساله؟ نه، نسبت به ماها خیلی نگران نیستند؛ ایمان نسل بعد ما را و نسل بعدِ بعد ما را [میخواهند متزلزل کنند]؛ دارد تلاش میشود. خب، یکی از آن زمینه‌های اقتدار ما و زمینه‌ های توانمندی ما، ایمان اسلامی ما است؛ این یکی از آماج دشمنی‌های آنها است. (بیانات در دیدار مسئولان نظام – ۱۳۹۵/۰۳/۲۵)

این فضای مجازی امروز از فضای حقیقیِ زندگی ما چند برابر بزرگ‌تر شده؛ بعضی‌ها اصلاً درفضای مجازی تنفّس میکنند؛ اصلاً آنجا تنفّس میکنند، زندگی‌شان در فضای مجازی است. جوانان هم سروکار دارند با فضای مجازی، با انواع‌ و اقسام چیزها و کارها، با برنامه‌های علمی‌اش، با اینترنتش، با شبکه‌های اجتماعی‌اش، با مبادلات و امثال اینها سروکار دارند؛ خب، اینجا لغزشگاه است. هیچ‌کس نمیگوید آقا جادّه نکش. اگر شما در یک منطقه‌ا ی جادّه‌ای لازم دارید، خیلی خب، جادّه بکش، جادّه‌ی اتوبان هم بکش امّا مواظب باش! آنجایی که ریزش کوه محتمل است، آنجا محاسبه‌ی لازم را بکنید. ما به دستگاه‌های ارتباطی خودمان، به مجموعه‌ی وزارت ارتباطات و شورای عالی مجازی – که بنده از آن هم گله دارم –  سفارشمان این است. ما نمیگوییم این راه را ببندید؛ نه، اینکه بی‌عقلی است. یک کسانی نشسته‌اند، فکر کرده‌اند، یک راهی باز کرده‌اند به‌عنوان این فضای مجازی و به قول خودشان سایبری؛ خیلی خب، از این استفاده کنید منتها استفاده‌ی درست بکنید؛ دیگران دارند استفاده‌ی درست میکنند؛ بعضی از کشورها طبق فرهنگ خودشان این دستگاه‌ها را قبضه کرده‌اند. ما چرا نمیکنیم؟ چرا حواسمان نیست؟ چرا رها میکنیم این فضای غیرقابل کنترل و غیرمنضبط را؟ (دیدار معلمان و فرهنگیان با رهبر انقلاب – ۱۳۹۵/۰۲/۱۳)

اوّل در زمینه‌ی فرهنگی عرض بکنم؛ استقلال فرهنگی به اعتقاد بنده از همه‌ی اینها مهم‌تر است. استقلال فرهنگی در این است که سبک زندگی را، سبک زندگی اسلامی – ایرانی انتخاب بکنیم. بنده در باب سبک زندگی دو سه سال قبل از این مفصّل صحبت کردم؛ سبک زندگی از معماری، از زندگی شهری، از زیستِ انسانی، از پیوندهای اجتماعی تا همه‌ی مسائل گوناگون را شامل میشود. تقلید از غرب و از بیگانه در سبک زندگی، درست نقطه‌ی مقابل استقلال فرهنگی است. امروز نظام سلطه بر روی این مسئله دارد کار میکند؛ همین مسئله‌ی مهندسی اطّلاعات، این ابزارهای جدیدی که وارد میدان شده است، اینها همه ابزارهایی هستند برای تسلّط بر فرهنگ یک کشور. بنده با این حرف نمیخواهم بگویم این ابزارها را از زندگی خودمان خارج کنیم؛ نه، اینها ابزارهایی هستند که میتوانند مفید واقع بشوند امّا سلطه‌ی دشمن را از این ابزارها بایستی سلب کرد. نمیتوانید شما برای اینکه مثلاً فرض بفرمایید رادیو و تلویزیون داشته باشید، رادیو تلویزیونتان را بدهید در اختیار دشمن؛ اینترنت هم همین‌جور است، فضای مجازی هم همین‌جور است، دستگاه‌های اطّلاعاتی و ابزارهای اطّلاعاتی هم همین‌جور است، اینها را نمیشود در اختیار دشمن قرار داد؛ امروز در اختیار دشمن است؛ وسیله و ابزار نفوذ فرهنگی است؛ ابزار سلطه‌ی فرهنگی دشمن است. (بیانات در مراسم بیست‌ و هفتمین سالگرد رحلت امام خمینی (رحمه‌الله) – ۱۳۹۵/۰۳/۱۴)

امروز این جوانهای دانشجو و غیر دانشجو را که مشاهده میکنید – حالا من دانشجوها را میگویم – همه‌شان تقریباً و تغلیباً مشتاقند از مفاهیم اسلامی و معارف اسلامی چیزهائی را بشناسند و چیزهائی را بفهمند و سر در بیاورند. من و شما باید زمینه فراهم کنیم که بتوانیم به آنها جواب دهیم. این فرصت تا امروز کِی برای روحانیت وجود داشته؟ علاوه بر این، ابزارهای تسهیل‌کننده، مثل رایانه‌ها و ارتباطات اینترنتی و فضای مجازی و سایبری هم که الان در اختیار شماست. اگر بتوانید اینها را یاد بگیرید، میتوانید یک کلمه حرف درستِ خودتان را به هزاران مستمعی که شما آنها را نمیشناسید، برسانید؛ این فرصت فوق‌العاده‌ای است؛ نبادا این فرصت ضایع شود. اگر ضایع شد، خدای متعال از من و شما روز قیامت سؤال خواهد کرد: از فرصت این همه جوان، این همه استبصار، این همه میل و شوق به دانستن، شما برای ترویج معارف اسلامی چه استفاده‌ای کردید؟ نظام اسلامی یک چنین خدمتی به ما معممین و روحانیون کرده. مگر میتوانیم خودمان را کنار بگیریم؟ (بیانات در دیدار علما و روحانیون خراسان شمالی – ۱۳۹۱/۰۷/۱۹)

چند نکته آموزنده

اینترنت ، بزرگترین میراث و دانشنامه ما ، برای نسل های آینده است. حکیم ارد بزرگ

اینترنت ، تا این زمان ، بزرگترین دستاورد دانش آدمیان بوده است. حکیم ارد بزرگ

اینترنت ، دستگاه شتاب دهنده شکوفایی اندیشه آدمیان است. حکیم ارد بزرگ 

اینترنت ، مهر و دوستی ، میان آدمیان را افزون نمود. حکیم ارد بزرگ

این روزها، هنگامیکه برنامه های تلویزیونی را می بینم که در آنها کودکان و جوانان را تشویق به کتابخوانی می کنند ، خنده ام می گیرد. شوربختانه کسانی که همگان را تشویق به کتابخوانی می کنند خود به روز نشده اند . با آمدن اینتـرنت ، کتاب ها بر روی آن بارگزاری شده و یا می شـوند ، خواننده کتاب به آنی در آنها جستجو می کند و به خواست خود می رسد !.. ریشه خوانی و بُن خوانی ، خواست جویندگان دانش است. روشنتـر آنکه ، آدمیان با یک سـرچ ساده به عصاره و شیره هر پرسشی می رسند. امروزه ، همگان به دنبال کلیدواژه های مهم هستند. آشیانه کتابها از این پس اینترنت است. بدانیم و باور کنیم که: اینترنت، جهان دانایی و آگاهی است و همه ما برای رشد و گسترش آن مسئولیم. حکیم ارد بزرگ

اینترنت ، ارزش زمان را به آدمیان یادآوری نمود ، و بی شک ، جهان رو به خلاصه گرایی در متون و نوشته هاست . حکیم ارد بزرگ

 دوران کتابخوانی به شیوه کهن پایان رسیده، امروزه هنگامه ((ریشه خوانی)) است ، که آن هم با کمک جستجوگرها در اینترنت قابل دستیابیست. حکیم ارد بزرگ

اساتید دانشگاهی که سایت و وبلاگ شخصی ندارند را باید از دانشگاه ها بیرون ریخت. حکیم ارد بزرگ

اساتید دانشگاه ها و آموزگاران باید تولید کننده داده های درست در اینترنت باشند. هنگامی که آنها اینترنت را به هیچ می گیرند خود به خود داده های فضای مجازی ، هر روز بیشتر از پیش به پلشتی و کم باری دچار می شوند، باید اساتید را وادار نمود آنچه را می دانند در اختیار همگان قرار دهند. دانش باید در هر سرزمینی به تندی گسترش یابد و جای خموشی و این پا و آن پا کردن نیست. حکیم ارد بزرگ

استاد دانشگاهی که اینترنت را نمی شناسد، بی سوادی بیش نیست. حکیم ارد بزرگ

اگر اینترنت پر شود از داده های با ارزش، خود به خود از تباهی و بزهکاری کاسته می شود. حکیم ارد بزرگ

اگر خوب نگاه کنیم می بینیم اینترنت ایران، صدها چهره ماندگار در خود دارد که هیچگاه برای آنها بزرگداشتی گرفته نشده است کار بزرگ آنها در گستره فرهنگ و دانش از صد هزار سرباز کمتر نبوده و نیست. حکیم ارد بزرگ

اینترنت ، اندیشه و دودمان ما را ، به آیندگان گره خواهد زد ، از این پس ، دیگر گذشته برای آیندگان ، تیره و تار نخواهد بود ، اندیشه ما ، سپیده دم پیدایش فصلی نو ، از تاریخ بشری است. حکیم ارد بزرگ

اینترنت ، باید رایگان و برای همگان در دسترس باشد. حکیم ارد بزرگ

اینترنت ، مهمترین ابزار پیشرفت همه جانبه یک سرزمین است. حکیم ارد بزرگ

اینترنت ابزار آگاهیست ، گریزی از روشنی و نور نیست. حکیم ارد بزرگ

اینترنت میدان شکوفایی و بالندگی آدمیان است ، همه برای رشد یکدیگر ، کوشش می کنند و این با سرشت آدمی سازگار است. حکیم ارد بزرگ

اینترنت همچون دریاست ، سرشار از داشته های آموزنده ، که هر روز بر دارایی آن افزوده می گردد. حکیم ارد بزرگ 

به فرزندان خویش آموزش دهیم ، که در اینترنت هم ، گفتار و رفتاری نیک و انسانی داشته باشند. حکیم ارد بزرگ

پدران و مادرانی که فرزندان خویش را از اینترنت دور می کنند، شایسته سرزنش هستند. حکیم ارد بزرگ

یوم الله ...

روز پیروزی انقلاب اسلامی 

روز 22 بهمن مبارک باد

 

آمار استفاده از فضای مجازی در ایران

نتایج یک نظر سنجی نشان می‌دهد که از هر 10 ایرانی شش نفر در شبکه‌های اجتماعی عضویت دارند و شبکه تلگرام در صدر شبکه‌های اجتماعی قرار دارد و بیشترین افراد عضو نیز از میان افراد تحصیل‌کرده دانشگاهی هستند.

به گزارش خبرگزاری برنا، مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران(ایسپا) در بهمن ماه اقدام به اجرای نظرسنجی ملی در خصوص «سنجش میزان استفاده از شبکه‌های اجتماعی و نگرش مردم به این شبکه‌ها» از طریق تلفنی و با حجم نمونه 1500 نفر کرد.

در این نظر سنجی 72 درصد پاسخگویان ساکن شهرها و 28 درصد ساکن روستا، 50 درصد مرد و 50 درصد با میانگین سنی 38 سال بودند ضمن آنکه 61 درصد از پاسخگویان دارای تحصیلات دیپلم و پایین‌تر از آن و 39 درصد دارای تحصیلات دانشگاهی،  69 درصد متاهل، 27.5 درصد مجرد و 3.5 درصد بدون همسر بر اثر طلاق یا فوت همسر بوده‌اند.

مقایسه نتایج نظرسنجی اخیر ایسپا با نتایج نظرسنجی‌های پیشین این مرکز نشان داد که شبکه اجتماعی تلگرام و اینستاگرام از روند صعودی میزان کاربر برخوردار هستند و سایر شبکه‌های اجتماعی مجازی در حال افول هستند.

علاوه بر آن نتایج این نظرسنجی نشان می‌دهد در حال حاضر 59.7 درصد افراد بالای 12 سال کشور حداقل عضو یک شبکه اجتماعی هستند که نسبت به آذرماه سال گذشته رشد هفت درصدی داشته است. مردان نسبت به زنان پنج درصد بیشتر عضو شبکه‌های اجتماعی هستند و از بین گروه‌های سنی، گروه سنی جوان(18 تا 29 سال) با 81 درصد بیشترین عضویت را در شبکه‌های اجتماعی دارا هستند.

گروه سنی 12 تا 17 سال با 67 درصد، گروه سنی 30 تا 49 سال با 63 درصد و گروه سنی 50 سال به بالا با 25 درصد در رده‌های بعدی قرار دارند.

84 درصد افراد با تحصیلات دانشگاهی و 44 درصد افراد با تحصیلات دیپلم و پایین‌تر از آن عضو شبکه‌های اجتماعی هستند. میزان عضویت متاهلین در شبکه‌های اجتماعی 54.7 درصد و مجردین 76.7 درصد است. به عبارت دیگر از هر 100 متاهل 55 نفر و هر 100 مجرد 77 نفر عضو شبکه‌های اجتماعی هستند که البته پس از کنترل متغیر سن مشخص شد اختلاف بین مجردین و متاهلین در مورد عضویت در شبکه‌های اجتماعی به طور کامل ناشی از سن پاسخگویان است و ارتباطی با تجرد یا تاهل آنها ندارد.

در بین شبکه‌های اجتماعی، تلگرام با 55 درصد کماکان در صدر مصرف مردم کشور قرار دارد و پس از آن اینستاگرام با 23 درصد در رتبه دوم جای گرفته است.

نتایج به دست آمده از این نظر سنجی همچنین نشان داد که میزان عضویت مردم در واتس‌آپ 14 درصد، فیسبوک چهار درصد، وایبر دو درصد، گوگل پلاس دو درصد و شبکه‌های تانگو، توییتر و وی‌چت هر کدام نیز کمتر از یک درصد بوده است.

در نظرسنجی ملی ایسپا در سال گذشته 38 درصد مردم کشور عضو تلگرام بوده‌اند که امسال با افزایش 17 درصدی به 55 درصد افزایش پیدا کرده است. همچنین در سال گذشته 17 درصد مردم عضو اینستاگرام بوده‌اند که این میزان در سال جاری با رشد 6 درصدی به 23 درصد افزایش پیدا کرده است. سایر شبکه‌های اجتماعی از سال گذشته تاکنون با کاهش عضویت مواجه بوده‌اند. سرانه مصرف شبکه‌های اجتماعی در طول شبانه روز توسط مردم 72 دقیقه بر حسب کل نمونه و 120 دقیقه بر حسب استفاده‌کنندگان است.

در این نظر سنجی 90.8 درصد پاسخگویانی که عضو حداقل یک شبکه اجتماعی بوده‌اند، اظهار کرده‌اند با استفاده از موبایل هوشمند از شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کنند و در مرحله بعد با فاصله زیادی، حدود 10 درصد گفته‌اند از کامپیوتر یا لپ‌تاپ و 4.2 درصد از تبلت استفاده می‌کنند. در این سوال پاسخگو می‌توانسته چند مورد را انتخاب کند.

جایگاه ایران در فضای مجازی

در آمار های مربوط به استفاده کاربران از فضای مجازی کسانی که از اینترنت صرفا استفاده‌های مربوط به وبگردی دارند، در واقع فقط سوخت پهنای باند را انجام می‌دهند و در میان کشورهای استفاده کننده از بستر اینترنت جزء کشورهای پیشرو به حساب نمی آیند.

از  سال 1993 اینترنت و بستر آن وارد ایران شد از آن زمان کاربران اینترنت روز به روز بیشتر شدند تا جایی که امروزه میبینیم بیشتر کسانی که در اطراف ما حضور دارند در این فضا فعالیت دارند؛ اما از آنطرف آمار مشارکت ایران در اینترنت که از سوی سازمان های مربوطه منتشر می‌شود بسیار کم است پس دلیل این اختلاف در چیست و کجاست؟

سرعت رشد ایران در اینترنت در مقایسه با کشورهای پیشرفته و حتا کشورهای منطقه بسیار ناچیز است به عنوان مثال در آماری که در دسامبر 2012 منتشر شد میزان سرعت اینترنت خانگی در بین 178 کشور ایران رتبه پایین 164 را داشت به طوری که در منطقه خاورمیانه تنها مصر و سوریه از ما رتبه پایین تری داشتند البته در این میان نباید اثرات تحریم ها، فیلتر ها و جانمایی سرورهای مرکزی اینترنت که بیشتر در اروپا، آمریکا و کانادا هستند را دور از نظر قرار داد. طبق آمار منتشر ه از کل کسانی که در فضای مجازی حضور دارند 45.1 آسیایی هستند، 20.2 درصد اروپا، 10.7 از آمریکای شمالی، 10.8 درصد از آمریکای لاتین، 8.6 درصد آفریقا، 3.7 درصد خاورمیانه و 0.9 درصد هم از استرالیا هستند همچنین این آمار نشان می دهد که ضریب نفوذ کشورهای خاور میانه از بقیه کشورها کمتر و در خود منطقه نیز امارات با ضریب نفوذ 83 درصد جمعیت آنلاین از بقیه بیشتر است. 

مشارکت در فضای مجازی 

در آمار های مربوط به استفاده کاربران از فضای مجازی کسانی که از اینترنت صرفا استفاده‌های مربوط به وبگردی دارند، در واقع فقط سوخت پهنای باند را انجام می‌دهند و در میان کشورهای استفاده کننده از بستر اینترنت جزء کشورهای پیشرو به حساب نمی آیند و در مقابل کشورهایی که مشارکت الکترونیکی یعنی انجام امور اداری، ارائه خدمات بانکی، سیاست گذاری کلان، حکومت داری، انجام زیر ساخت ها، دولت الکترونیک، و... را انجام می دهند در این جدول حائز رتبه های بالاتری می شوند این فعالیت ها در سه شاخه دسترسی، مصرف و مهارت مورد ارزیابی قرار میگیرد. مورد دیگری که دارای اهمیت فراوانی در این مقایسه است جوانان دیجیتالی هستند که به گروه سنی 15 تا 24 ساله اطلاق می شود. جوانان در این رده سنی  در واقع زیرساخت های جمعیتی کشور هستند. 

فرهنگ حضور جامعه مجازی، قانون جرائم اینترنتی و تدوین شیوه نامه حضور در این جامعه نیز در کشور باید آموزش داده شود.

در آخر باید دقت کنیم که جهان به سمت استفاده بیشتر از تکنولوژی اینترنت می‌رود تا آنجا که اینترنت اشیاء را وارد زندگیمان بکند ولی آیا این امر واقعا به نفع ما است ؟ نمونه ساده تر این امر موتور جستجوی گوگل است که دائم رفت و آمد و موضوعات مورد جستجوی ما را ذخیره می کند در آینده این امر توسط وسایل منزل انجام خواهد پذیرفت به بهانه ارائه پیشنهادهای بهتر برای ما و از همین طریق اقدام به فروش و ارائه اطلاعات ما خواهند کرد.

جایگاه ایران در فضای

ایران تا سال های پیش تنها نقش مصرف کننده را داشت به طوری که در نمایشگاه تخصص محصولات رایانه ای و اینترنتی که الکامپ نام دارد فقط تماشاگر پیشرفت کشورهای دیگر بوده ایم که این امر در آخرین الکامپ بسیار تغییر کرد و با حضور انواع اپلیکیشن های ایرانی در الکامپ مواجه بودیم. این امر راه را برای حضور ایران در بین تولید کننده های محتوا هموار می سازد. با توجه به آمار که نشان دهنده وجود 20 میلیون موبایل بین ایرانیان است یعنی این بستر آماده فعالیت های بیش از این است.

در برنامه ریزی های دولت و سند چشم انداز و همچنین دولت الکترونیک باید کارهای بیشتری صورت می گرفته که متاسفانه به هر دلیلی  پیشرفت این امر تا کنون خیلی کند صورت گرفته تا آنجا که کاغذ بازی های سنتی هنوز در هر اداره ای انجام می شود. 

در کنار این موارد و پاسخ دادن به این پرسش که آیا اصلا حضور در جامعه مجازی و هدفی که فعلا برای آن متصور است که همان اینترنت اشیا یا  (IOT) نام دارد، فرهنگ حضور جامعه مجازی، قانون جرائم اینترنتی و تدوین شیوه نامه حضور در این جامعه نیز در کشور باید آموزش داده شود تا اگر قرار باشد که حضور ما در این دنیای مجازی بیشتر شود دچار مشکلاتی  نشویم که بعدا بخواهیم بی فرهنگی خودمان را گردن جامعه مجازی بیندازیم و آن را خانمان برانداز بخوانیم.

در کنار حضور در جامعه مجازی بهتر آنست که فرهنگ این جامعه را نیز یاد بگیریم تا در آینده مجبور نشویم بعضی بی فرهنگی ها را گردن این تکنولوژی بیندازیم.

آموزش و پرورش و فضای مجازی

نقش آموزش و پرورش در مقابله با آسیب های رسانه های نوین :

 

آموزش و پرورش، به عنوان یکی از نهادهای مهم در همه جوامع، نقشی خطیر و دشوار را در جهت شکوفایی و پرورش استعدادها، توانایی ها و قابلیت های افراد هر جامعه به منظور تبدیل آنها به افرادی آگاه، مسئول، تصمیم گیر و خلاق ایفا می کند. این نظام در شکل گیری و ایجاد رفتار، منش، عادت و طرز فکر و تلقی انسان ها و در نهایت، سعادت و شقاوت آنها بسیار تأثیرگذار است. همچنین، آموزش که می توان آن را تربیت با پرورش به معنای اعم کلمه دانست، عملی است آگاهانه و انسانی که فراتر از عوامل طبیعی یا غریزی عمل می کند و از این رو، اثری معمولاً پایدار دارد. چنان که می دانیم، آموزش، به مرور زمان جزئی از خوی و منش فرد شده، به سادگی از او زایل نمی شود. برعکس، تأثیر عوامل طبیعی و غریزی بر رفتار، موقت و محدود است. آموزش و پرورش، مهم ترین رکن توسعه همه جانبه محسوب می شود و معلمان و مربیانش، کلیددار توسعه پایدار به شمار می آیند و مدارس، مهم ترین کانون تعلیم و تربیت، انسان سازی و فرهنگ سازی تلقی می گردند. (لقمان نیا، 1389، 151)

آموزش و پرورش، از طریق کارکردهای خود، از جمله: جامعه پذیری، انتقال فرهنگ، گزینش و تخصیص، پرورش و رشد شخصی، یگانگی اجتماعی، نظارت اجتماعی، نوآوری و تغییر، پرورش سیاسی و سرمایه گذاری، می تواند تهدیدات نرم علیه کشور را کاهش داده، موجبات افزایش قدرت نرم را فراهم آورد. از آنجا که انتقال و بازآفرینی فرهنگی، از کارکردهای مهم آموزش و پرورش است، هرچه آموزش و پرورش در این زمینه موفق تر عمل نماید، افرادی را پرورش خواهد داد که ضمن حفظ میراث فرهنگی، ارزش ها و عقاید خود، به رشد و بالندگی آنها نیز همت می گمارند و به تولید محصولات فرهنگی اقدام می نمایند و بدین ترتیب، موجبات افزایش قدرت نرم کشور را فراهم می آورند. از طرف دیگر، جامعه ای که به فرهنگ، سنّت و ارزش های خود افتخار می کند و اساطیر ملی و مذهبی خویش را به خوبی می شناسد، هویت فرهنگی و دینی خود را شناخته و حفظ می کند و کمتر تحت تأثیر تهدیدات نرم کشورهای دیگر قرار می گیرد.

آموزش و پرورش با کارکرد خود در زمینه رشد و تعالی اجتماعی، افراد آگاهی را پرورش خواهد داد که در فعالیت های اجتماعی مشارکت دارند، به حفظ یکپارچگی و انسجام اجتماعی کمک می کنند و به ارزش ها و هنجارهای اجتماعی احترام می گذارند. این کارکرد آموزش و پرورش، در قدرت نرم جامعه تأثیر به سزایی دارد. هرچه قدرت انسجام ملی یک جامعه یا گروه بیشتر باشد، آن جامعه و گروه از قدرت نرم بیشتری برخوردارند و بیشتر قادرند دشمنان خویش را تهدید کنند.

در بعد سیاسی ـ امنیتی، آموزش و پرورش می تواند با طراحی یک الگوی برنامه ریزی درسی صحیح، به تقویت حس وطن دوستی، تقویت حس تعلق به زادگاه و محل خود، آشنایی دانش آموزان با جذابیت ها و امکانات محلی و فرصت ها و تهدیدهای منطقه، آشنایی با آداب و رسوم پیشینه تاریخی و قابلیت های علمی فرهنگی اقدام نماید و حس اعتماد به خود و موطن خویش را در آنها تقویت کرده، از این طریق، قدرت نرم کشور را توسعه بخشد و تهدیداتی را که ممکن است ناشی از خلأ این مهم از طرف دشمنان باشد، کنترل کند و از بین برد.

در بعد مدیریت برنامه ریزی درسی، وظیفه اساسی آموزش و پرورش، آماده کردن جوانان برای مواجه شدن با آینده ناشناخته با هوشیاری و اعتماد کامل است. بنابراین، برنامه ریزان درسی مسئولیت دارند با انجام نیازسنجی و مطالعات تطبیقی، محتوای برنامه درسی را با توجه به شرایط کنونی کشور مورد بازنگری قرار دهند تا بتوان جوانان را برای رویارویی با تهدیدات دشمنان، بیشتر از گذشته، آماده کرد.

با نگاهی به آنچه گفته شد، می توان اقدام های پیشگیرانه ای را برای رویارویی با تهدهای نرم دشمنان و نیز افزایش قدرت نرم کشور انجام داد؛ از جمله این اقدام ها عبارت اند از: طراحی و اجرای نظام تعلیم و تربیت اسلامی، به ویژه نظام آموزش عمومی و متوسطه مبتنی بر تفکر راهبردی و بر اساس دانش و ملاحظه های بومی، تدوین و اجرای الگوی برنامه ریزی آموزشی و درسی کارآمد، ارتقای سطح آموزش های تخصصی فرهنگی ویژه نخبگان و راهبران جامعه، بازنگری در نظام رسانه ای کشور با رویکرد فرهنگی و اجتماعی، ایجاد بستر مناسب نقد و انتقادهای سازنده و ارائه آموزش های نقادی در سطح نظام تعلیم و تربیت رسمی و جامعه، تغییر راهبردی نگاه مولدبودن به جای مقلدبودن در حوزه فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی، ارائه اطلاعات درست و صحیح و نشر متناسب با ظرفیت ها و قابلیت های جامعه از طریق رسانه های مستقل، تکیه بر عوامل هویت ساز ملی و مذهبی و جلوگیری از بهره گیری حریف از تاکتیک صندلی خالی علمی و فرهنگی، تقویت باورهای اخلاقی با تکیه بر ارزش های اصیل ایرانی و اسلامی با بهره گیری از نظام یاددهی ـ یادگیری اثربخش و فناوری اطلاعات، افزایش راه های ارتباطی مردم با حاکمیت از طریق تشکل های غیردولتی، تقویت روحیه انسجام و همسویی و هماهنگی در امور فرهنگی، اجتماعی، توجه ویژه به نقش جوانان و نوجوانان به عنوان آینده سازان جامعه، نشر و گسترش فرهنگ و معارف اصیل اسلامی با اتخاذ شیوه ها و برنامه های متنوع و متناسب با نیاز اقشار، اصلاح ساختار نظام تربیت و آموزشی کشور، گزینش نیروهای متعهد و متخصص جوان، آشناکردن جوانان با دین اسلام و تعالیم ارزشمند آن براساس برنامه ریزی درسی رسمی و آموزش بزرگسالان، فراهم کردن امکانات رفاهی، ورزشی، فرهنگی و هنری برای اوقات فراغت جوانان با رویکرد ملی ـ مذهبی و حمایت از تولیدات هنری و ادبیات ملی و مذهبی با بهره گیری از تمامی مؤلفه های قدرت نرم ملی. در نهایت، راه معرفت، شناخت و علم، راه پیشگیرانه و دیربازده، اما پایدار و مطمئن است. کشور را با آمایش و آبادانی و ساختن نظام تعلیم و تربیت قدرتمند و عاری از تهدیدات نرم، می توان به رشد و تعالی سرافراز کرد. 

نماز...

فضای مجازی و حوزه های علمیه

زمینه های استفاده از فضای مجازی در حوزه های علمیه

1. اطلاع رسانی:

یکی از کاربردهای فضای مجازی، اطلاع رسانی و ارائه آخرین اخبار و گزارش ها به مخاطبان می باشد. انسان های بی شماری روزانه با مراجعه به اینترنت به دنبال تازه ترین خبرها می گردند که ارزانی و سهولت دستیابی به اخبار از این طریق، از جمله مزیت های آن به شمار می رود. حوزه های علمیه می توانند اخبار نوآوری های خود را در حوزه های گوناگون علوم اسلامی از این طریق اطلاع رسانی کنند. علاوه بر این، می توانند در مناسبت های گوناگون، اخبار مرتبط با آیین ها و مناسک دینی را به مخاطبان خود در سراسر جهان برسانند و ایشان را از اوضاع و احوال مسلمانان جهان آگاه کنند.

2. کتابخانه مجازی و رقمی:

کتابخانه های رقمی، مجموعه ای سازمان دهی شده از محتواهای مختلف در قالب های گوناگون (کتاب، مجله، صوت و فیلم) با بهره گیری مجموعه ای از خدمات، به منظور در دسترس قرار دادن این مجموعه به کاربران می باشند؛ به عبارت دیگر، کتابخانه های رقمی، واسطه ای هستند که به کمک مجموعه ای از خدمات، منابع سازمان دهی شده را در اختیار کاربر قرار می دهند. این دست از کتابخانه ها با پیشرفت فناوری، مدیریت جدیدی را روی محتوای انواع منابع (متن، تصویر، صوت، فیلم و یا نقشه) اعمال کردند که از این راه، نه تنها امکان دسترسی به انواع منابع به صورت برخط ممکن شد، بلکه از طریق مدیریت روی محتوا، حتی امکان دسترسی به جمله ای خاص از یک متن هم میسر گردید.

از ویژگی های متون قابل عرضه در کتابخانه های رقمی، فرامتن (هایپر تکس) بودن آن است؛ به این معنا که هر صفحه از اینترنت، در خود صدها لینک(رابط) به دیگر صفحات اینترنتی دارد. با استفاده از این قابلیت، کاربر قدرت گزینش و انتخاب بسیاری دارد و با وارد شدن به این فضاء و قرار گرفتن در یک موقعیت خاص، به راحتی می تواند از آن صفحه خارج شده، وارد فضای جدیدی گردد. این توانایی، توسط لینک های موجود در صفحه به او داده می شود.

حوزه های علمیه می توانند با استفاده از این امکانات، منابع دست اوّل و معتبر اسلامی را در فضای مجازی منتشر کنند و نیاز محققان در دستیابی به متون معتبر را برآورده و کاربران اینترنت را با استفاده از این منابع با اسلام آشنا نمایند.

3. آموزش مجازی:

آموزش مجازی، به آموزش در محیطی اشاره دارد که در آن معلِّم و محصِّل از حیث زمان یا مکان یا هر دو، از یکدیگر جدا هستند. معلِّم محتوای درس را از طریق ابزار مدیریتی، منابع چندرسانه ای، اینترنت، ویدیو کنفرانس و مانند اینها ارائه می دهد و دانش آموزان یا دانشجویان این محتوا را دریافت می کنند و از طریق همین فناوری ها با معلِّم خود در تماس اند.

آموزش مجازی در معنای خاص خود، اصطلاحی است که بر آموزش آنلاین با استفاده از اینترنت دلالت دارد. این اصطلاح عمدتاً در آموزش عالی کاربرد دارد و دانشگاه های مجازی بدین منظور تأسیس شده اند. با استفاده از این امکان، اساتید برتر و طراز اوّل حوزه های علمیه می توانند افرادی از دورافتاده ترین مناطق را آموزش داده و سطح آگاهی مردم را درباره تعالیم اسلامی افزایش دهند.

4. مسافرت های مجازی:

سفر مجازی یا تور مجازی، شامل بازسازی و شبیه سازی فضاهای خارجی، به ویژه اماکن تاریخی و دینی، با استفاده از ابزارهای چندرسانه ای می باشد. و این امکان را برای بازدید کننده فراهم می آورد تا خود را در آن مکان احساس کند و بتواند از انگاره ها و تصاویر موجود بهره گرفته، آن مکان را بهتر بشناسد.

در حال حاضر، نمونه های بی شماری از سفرهای مجازی در فضای اینترنت قرار دارد که بخش عمده آنها به مکان های توریستی و سیاحتی مربوط می شوند. این ابزار، اگرچه نمی توانند جای سفرهای واقعی را پُر نمایند، ولی دارای قابلیت های سودمندی برای معرفی امکان مذهبی و بناهای تاریخی برای کسانی است که امکان سفر برای آنها فراهم نمی باشد.

5. گردآوری کمک های خیریه مجازی:

یکی از مقوله هایی که در اینترنت و فضای مجازی رواج یافته و روز به روز توسعه بیشتری پیدا می کند، فعالیت مؤسسات خیریه است. فضای مجازی، این امکان را برای مؤسسات خیریه فراهم آورده تا با ایجاد پایگاه های مجازی و بهره گیری از امکانات کارت های اعتباری و پرداخت های برخط، به دریافت کمک های خیریه بپردازند. (مرشدی زاد، 1392، 165 167)

6. اتاق های گفت و گو، ابزارهای پیام رسان و شبکه های اجتماعی:

اتاق گفت وگو یا چت روم، فضایی مجازی بر روی اینترنت است که مردم در آنجا می توانند گرد هم آیند و به گپ یا گفت و گو بپردازند. در این فضاء علاوه بر گفتگو، امکان فرستادن تصویر، گفتگوی صوتی و نیز استفاده از دوربین و برقراری ارتباط تصویری فراهم می باشد.

امروزه افزون بر سیستم های قدیمی چت روم مثل یاهو مسنجر و پالتاک، برنامه های پیام رسان تلفن همراه و شبکه های اجتماعی برخط نیز در میان کاربران رواج و محبوبیت بسیار پیدا کرده اند.

در این میان، شبکه های اجتماعی برخط، جزء پُرکاربردترین پایگاه های اینترنتی به شمار می روند که در قیاس با دیگر پایگاه ها، کاربران زمان بیشتری را در آنها صرف می کنند. امکانات و قابلیت های گوناگون موجود در این دست از پایگاه های برخط، مانند امکان گفت و گوی صوتی و تصویری، به اشتراک گذاشتن اسناد و اطلاعات، تشکیل گروه ها، ایجاد صفحات با موضوعات گوناگون، راه اندازی موج ها و پویش های گوناگون، همگی سبب شده است که کاربران تمایل بیشتری به استفاده از این نوع پایگاه ها داشته باشند. در بین شبکه های اجتماعی، پایگاه هایی مانند فیس بوک، یوتیوب و لینکدین، از اقبال بیشتری برخوردارند.

این ابزارها در بسیاری از کارهای مرتبط با حوزه های علمیه می توانند سودمندی بسیاری داشته باشند که از آن جمله می توان به گفت و گوهای تصویری، صوتی و متنی دفاتر مراجع با مقلِّدان، رفع شبهه و پاسخ به پرسش های اعتقادی مردم و گفت و گو و تضارب آراء میان محققان حوزوی و طلاب اشاره کرد.

تفاوت واقعیت مجازی و افزوده

واقعیت افزوده

واقعیت افزوده (به انگلیسی: Augmented Reality) یک نمای فیزیکی زنده، مستقیم یا غیرمستقیم (و معمولاً در تعامل با کاربر) است، که عناصری را پیرامون دنیای واقعی افراد اضافه می‌کند. این عناصر بر اساس تولیدات کامپیوتری که از طریق دریافت و پردازش اطلاعات کاربر توسط سنسورهای ورودی مانند صدا، ویدئو، تصاویر گرافیکی یا داده‌های GPS می‌باشد ایجاد می‌شود. واقعیت رایانه‌ای مفهوم کلی واقعیت افزوده‌است. در واقعیت افزوده معمولاً چیزی کم نمی‌شود بلکه فقط اضافه می‌شود. همچنین واقعیت افزوده تا حدودی شبیه به واقعیت مجازی است که توسط یک شبیه‌ساز، دنیای واقعی را کاملاً شبیه‌سازی می‌کند. در واقع وجه تمایز بین واقعیت مجازی و واقعیت افزوده این است که در واقعیت مجازی کلیهٔ عناصر درک شده توسط کاربر، ساخته شده توسط کامپیوتر هستند. اما در واقعیت افزوده بخشی از اطلاعاتی را که کاربر درک می‌کند، در دنیای واقعی وجود دارند و بخشی توسط کامپیوتر ساخته شده‌اند.

در واقعیت افزوده، عناصر معمولاً به صورت بی‌درنگ نگاشته شده و به‌طور هوشمند مرتبط با عناصر محیطی می‌باشند، مانند نمایش امتیاز مسابقات ورزشی در زمان پخش از تلویزیون. با کمک تکنولوژی پیشرفتهٔ واقعیت افزوده (برای مثال افزودن قابلیت بینایی کامپیوتری و تشخیص اشیاء) می‌توان اطلاعات مرتبط با دنیای واقعی پیرامون کاربر را به صورت تعاملی و دیجیتالی به او ارائه کرد. همچنین می‌توان اطلاعات مرتبط با محیط و اشیاء اطراف را بر روی دنیای واقعی نگاشت. ایده اولیه واقعیت افزوده اولین بار در سال ۱۹۹۰ توسط توماس کادل کارمند بوئینگ مطرح شد.

کاربردها

ورزش

ساده‌ترین نمونه واقعیت مجازی را می‌توان در برنامه‌های ورزشی تلویزیونی مشاهده نمود. برای مثال، نمایش نتیجه مسابقات فوتبال در دایره مرکز زمین، یا در زمان پخش مسابقات شنا در تلویزیون، نمایش شماره خط هر شناگر و نمایش رکورد در پشت هر شناگر (که امکان مقایسه شناگران را به بینندگان مسابقه می‌دهد) نمونه‌هایی عادی از کاربرد این سیستم است.

بازی‌های ویدئویی دستی

بوسیله «کارت واقعیت افزوده» برای نینتندو ۳دی‌اس و پلی‌استیشن ویتا با استفاده از دوربین مخصوص، می‌توان بازی کرد.

نرم‌افزارهای کاربردی

با توجه به گسترش سریع موبایل‌های هوشمند (Smart Phones) به عنوان اصلی‌ترین سخت‌افزارها برای واقعیت افزوده می‌توان به گسترش روزافزون نرم‌افزارهای کاربردی در حوزه‌های مختلف اشاره کرد.

واقعیت مجازی

واقعیت مجازی یا Virtual Reality که به اختصار با حروف VR نمایش داده می‌شوند عبارتند از تلاش بشر برای برداشتن مرزهای بین فضای واقعی و فضای مجازی. سال هاست که محققین به دنبال راهی برای ادغام کردن فضای مجازی و فضای واقعی هستند و این همه تحقیق برای آسان کردن زندگی انسان‌ها و ایجاد جذابیت در میان مشغله‌های فراوان کاری در اجتماع‌های امروزی که همه درگیر زندگی روز مره هستند ایجاد چنین فضا یی که انسان‌ها را گاهی از خستگی‌ها و مشغله‌های فکری دور می‌کند به شدت احساس می‌شود.^[۱]

توضیح: گزینش عبارتِ «واقعیتِ مجازی» در برابر «virtual reality» این تصور نادرست را برای فارسی‌زبانان به وجود آورده است که اصولاً «virtual» به معنی «مجازی» است؛ اینطور نیست. واژه‌ی virtual در زبان‌های اروپایی به معنیِ «مجازی» نیست؛ در واقع، معنی آن «واقعی، ذاتی، عملی یا تقریبی»^[۲] است. پس در مقولاتی جز آنچه به دنیای رایانه و اینترنت (و برخی دیگر از موضوع‌های تخصصی) مربوط است، باید این نکته را به خاطر سپرد.

 

چیستی واقعیت مجازی

واقعیت مجازی یک تکنولوژی و فناوری نوین است که به کاربر امکان می‌دهد تا با یک محیط شبیه‌سازی رایانه‌ای اندرکنش یا تعامل داشته باشد. بیشتر محیط‌های واقعیت مجازی تجهیزاتی برای اندرکنش تصویری انسان با رایانه هستند اما گروه محدودی نیز دارای حسگرهایی صوتی یا لمسی برای تعامل با کاربر هستند. نوع دیگری از واقعیت مجازی وجود دارد که توسط تصاویر پانورامای ۳۶۰ درجه ایجاد می‌شود و در واقع واقعیتی از آنچه هستیم را برای دیگران به نمایش می‌گذارد. با فناوری واقعیت مجازی می‌توان این امکان را فراهم کرد تا افراد بتوانند از امکانات و مکان شما به خوبی دیدن کنند. واقعیت مجازی که از آن به عنوان محیط چند رسانه‌ای همه‌جانبه هم یاد می‌شود، یک محیط شبیه‌سازی کامپیوتری می‌باشد که می‌تواند حضور فیزیکی را در یک محل و در یک دنیای واقعی یا یک دنیای مجازی شبیه‌سازی کند. اغلب محیط‌های واقعیت مجازی در درجه اول، تجربه‌های دیداری می‌باشند که یا از طریق یک صفحه کامپیوتر یا از طریق دستگاه برجسته بینی قابل رویت می‌باشند. برخی از شبیه‌سازها دارای اطلاعات حسی دیگری مانند تولید صدا هم می‌باشند. در موارد پیشرفته تر، دستگاه‌های فناوری لمسی شامل اطلاعات لمسی ای می‌باشند که به عنوان نیروهای بازخورد در صنایع پزشکی و بازی سازی و نظامی شناخته می‌شوند.

 

واقعیت مجازی

محیط‌های شبیه‌سازی شده می‌توانند مانند محیط‌های زندگی واقعی یا به صورت کاملاً متفاوت باشند نظیر آنچه در محیط‌های بازی دیده می‌شود. امروزه بوجود آوردن یک تجربه واقعی با واقعیت مجازی به دلیل وجود محدودیت‌هایی نظیر پردازش توان، رزولوشن صفحه نمایش و پهنای باند مشکل می‌باشد. در هر صورت طرفداران تکنولوژی امیدوارند که مشکلات مربوط به ارتباطات و پردازش در آیند نزدیک برطرف شود و بتوان راه حل مقرون به صرفه‌ای برای ابن تکنولوژی ارائه داد. هدست های واقعیت مجازی دارای نرم افزارهای زیادی برای موبایل هستند که شما میتوانید انها را به صورت رایگان و برخی که ورژن غیر رایگان میباشند را با استفاده از گیفت کارت در فروشگا اپ استور خریداری کنید

رابطه اخلاق و فضای مجازی

اصول اخلاقی حضور در فضای مجازی

رعایت اخلاق در زندگی و ارتباطات اجتماعی ضرورت انسانی زیستن است. اخلاق اجتماعی موجب قابل تحمل شدن تزاحمات و اصطکاک‌های اجتناب‌ناپذیر زندگی مدرن می‌شود؛ وگرنه انباشت برخوردها و اختلاف‌ها، زندگی در فضای جدید را غیرقابل تحمل می‌کند. این اخلاق منحصر به فضای واقعی و زندگی اول نیست بلکه در زندگی دوم و فضای مجازی نیز مورد نیاز است و نمی‌توان از آن غفلت کرد. این روزها که بنا به نوعی تاخر و عقب‌ماندگی اخلاقی در فضای مجازی شاهد بسیاری از ناهنجاری‌ها و حتی بزهکاری‌ها هستیم، ضروری است کمی درباره اخلاق درفضای مجازی بیندیشیم.

 

در این نوشتار برخی از این آموزه‌های اخلاقی را مرور می‌کنیم.

1ـ ضرورتی ندارد در همه گروه‌های شبکه‌های تلفن همراه عضو باشید و خود را موظف به دیدن و مطالب پست‌ها بدانید. فقط در گروه‌هایی عضو باشید که تبادل اطلاعات در آن با زندگی و حرفه شما مرتبط باشد. در غیر این صورت وقت وزمان شما به شدت تلف می‌شود و نوعی اعتیاد در خواندن مطالب بیهوده این شبکه‌ها پیدا می‌کنید.

2 ـ فضای مجازی برای بحث‌های جدی مناسب نیست، از این رو هیچ گاه درباره مسائل مهم اعتقادی، سیاسی و فکری چت نکنید. این دیالوگ و گفت‌وگو‌ها نیازمند گفت‌وگوی رو در رو و حضوری است.

3 ـ هر چیزی را که می‌خوانید و می‌پسندید فورا به اشتراک نگذارید و درباره صحت و منبع آن تحقیق کنید. مطالعات انجام شده نشان می‌دهد بسیاری از مطلب منتشر شده در این شبکه‌ها از اساس غیرواقعی یا ترکیبی از راست و دروغ است. درباره صحت و سقم این مطالب نیز مشاجره نکنید.

4 ـ فکاهی و طنز و شوخی و جوک در فضای مجازی موجب انبساط خاطر و تمدد اعصاب می‌شود اما در این فضا فقط دنبال این دست مطالب نباشید. در ضمن به هر قیمتی نباید خندید برخی از این مطالب توهین مستقیم و بی‌شرمانه به اعتقادات و ارزش‌های انسانی و دینی و قومی است. از گروه‌هایی که این حد و مرزها را رعایت نمی‌کنند خارج شوید.

5 ـ وقتی گروهی را ایجاد می‌کنید از ابتدا هدف و کارکرد ایجاد گروه را مشخص کنید. گروه‌هایی که از هر دری سخنی می‌گویند غالبا به بی‌راهه کشیده می‌شوند. اگر گروه‌ها کارکرد خاصی داشته باشند مفید خواهند بود مثلا تصور کنید گروهی ایجاد شود که خانواده‌ها در آن در خصوص مقاصد گردشگری در تعطیلات آخر هفته به تبادل اطلاعات بپردازند. این گروه حتما مفید و پایدار خواهد ماند.

6 ـ در شبکه‌های اجتماعی و موبایلی به افرادی که نمی‌شناسید اعتماد نکنید و آنها را به دوستی نپذیرید و در گروه‌ها عضو نکنید. به مشخصات و عکس‌های پروفایل‌ها اعتماد نکنید. بهتر است در گروه‌ها همه تقریبا هویت هم را بشناسند.

7 ـ وقت معین و محدودی را برای حضور در این شبکه‌ها اختصاص دهید. از وقت‌های مرده و موازی برای این کار استفاده کنید مانند صف نانوایی، نوبت سلمانی، داخل تاکسی و اتوبوس و مترو و مطب پزشکان و... حتی‌المقدور در فضایی که دیگران می‌توانند با شما حضوری صحبت کنند موبایل خود را به کناری نهید مانند محیط خانواده... این کار به تمرین و ممارست نیاز دارد.

8 ـ دلیلی ندارد در باره همه مطالب این شبکه‌ها اظهار نظر و قضاوت کنید. گاهی فقط تماشاچی باشید و آنها را جدی نگیرید و سعی در ارشاد یا توبیخ منتشر کننده نداشته نباشید.

9 ـ بطور نسبی ظرفیت و فضای فکری و تربیتی و اجتماعی مخاطب را در انتشار مطالب در نظر بگیرید. شاید انتشار یک جوک برای شما عادی باشد اما برای برخی اعضای گروه کاملا توهین تلقی شود.

10 ـ در انتشار مطالب سعی کنید بین شخصیت واقعی شما و محتوای مطالب ارتباط باشد و نباید دیگران بواسطه مطالب منتشر شده از جانب شما درباره شما قضاوت غلط و اشتباه کنند. در نظر بگیرید مجموعه مطالبی که در فضای مجازی منتشر می‌کنید قطعات پازلی هستند که تصویر شما را در ذهن دیگران می‌سازد.

 

مخاطرات فضای مجازی در محیط خانواده

امواج مخرب

امواج WiFi همواره به این دلیل که در موارد متعددی از جمله ارتباطات و مکان‌‌یابی‌های جغرافیایی مورد استفاده است، بسیار تحت بررسی قرار داشته و دارد. این امواج امروزه به قدری پر کاربرد هستند که بیشتر کاربران روز و شب خود را در بین این امواج ‌می‌گذرانند؛ اما آیا براستی امواج WiFi خطرساز هستند و تاثیر آنها بر بدن انسان چیست؟

هیچ نیازی به توضیح ‌‌نیست که WiFi چگونه کار می‌کند. همه می‌دانیم ‌سیگنال‌های WiFi از مودم شروع و به دستگاه کاربر ختم می‌شود؛ دقیقا مشابه امواج بلوتوث و گوشی تلفن. اما بر خلاف امواج گوشی تلفن همراه، سیگنال‌های WiFi بر روی نقطه خاصی از بدن تجمع و تمرکز ندارند. در صورتی که گوشی تلفن همراه، از آنجایی که کاربر آن را نزدیک گوش و سر خود مورد استفاده قرار می‌دهد، امواج مستقیم‌ بر‌ سر و مغز انسان اثر‌گذارند و جمجمه انسان توانایی جلوگیری از امواج برای نفوذ در مغز را ندارد.

شما گوشی تلفن همراه خود را مدام در کنار خود دارید، آن را در جیب خود حمل می‌کنید و احتمالا شب و هنگام خواب آن را نزدیک سر خود می‌گذارید. این موضوع می‌تواند منجر به بروز مشکلاتی به خصوص در رابطه با سیگنال‌های سلولی گوشی تلفن همراه شود. اما موضوع در خصوص WiFi کمی متفاوت است. نکته آنکه هنوز درباره مضر بودن امواج رادیویی WiFi و حتی تلفن همراه مباحث در جریان است و ‌مضرات این موارد قطعی اثبات نشده؛ اما با فرض زیان آور بودن این امواج، نکته در خصوص WiFi این است، از آنجایی که سیگنال‌های آن بر روی نقطه خاصی از بدن تمرکز ندارند، خطر آن از این جهت کمتر است. همچنین وجود فاصله بین بدن انسان و مودم، ‌منجر به آن می‌شود که خطرات امواج WiFi در نسبت با گوشی تلفن کاهش پیدا کند.

خطرات و زیان‌های جسمی مربوط به سیگنال‌های WiFi
از آنجا‌ که WiFi حامل سیگنال‌های رادیویی و امواج است، نمی‌تواند چندان بی ضرر باشد؛ اما سخن بر سر آن است که این امواج در قیاس با امواج گوشی تلفن هوشمند ـ که هم قوی‌ تر و هم متمرکز تر‌‌ روی مغز‌ هستند‌ ـ‌ خطرات کمتری دارد.
محققان آزمایش‌ها و بررسی‌های بسیاری‌ روی امواج WiFi ‌کرده‌اند و به این نتیجه رسید‌ه‌اند که شاید این امواج، منجر به بروز سرطان مغز در انسان شود. در سال ۲۰۱۱ آژانس بین‌المللی تحقیقات سرطان (IARC) امواج WiFi را در گروه عوامل ‌«احتمالا» سرطان‌زا برای انسان طبقه بندی کرد.

اما می‌توان درباره ‌مضر بودن امواج رادیویی، به عوامل متعددی اشاره کرد. امواج WiFi وقتی پخش شوند در همه جا هستند. حتی اگر در زمان شب مودم خود را خاموش کنید، باز هم تحت تأثیر امواج WiFi که از خانه همسایه می آید هستید. نکته بسیار بااهمیت آنکه بنا بر تحقیقات، کودکان در معرض خطر بیشتری از بزرگسالان در محیط های محاصره شده با امواج WiFi قرار دارند و احتمال دچار شدن آنها به اختلالات ذهنی در دوران رشد از این جهت بیشتر است. خطر WiFi برای کودکان را تنها باید با خاموش کردن دستگاه های منتشر کننده سیگنال و دور کردن آنها از کودکان و همچنین آموزش خطرات آنها برای کودکان‌ به حداقل رساند.

چند نکته درباره کاهش خطرات WiFi
واقعیت این است که نمی‌توان در برابر ‌‌امواج و سیگنال‌های WiFi کار چندانی انجام داد. نه رفتن در آب و نه پوشیدن زره، هیچ یک نمی‌تواند جلو‌ی ‌نفوذ ۱۰۰ درصدی WiFi را بگیرد. از آنجا‌ که WiFi و استفاده از آن به بخشی از زندگی اجتماعی بدل شده‌، فرار از آن هم بی معنی و نا‌شدنی است. تنها اقداماتی که در این زمینه می‌توان انجام داد، اینکه تا حد ممکن از سرچشمه پخش و انتشار سیگنال‌های WiFi دوری کنید و مطمئن شوید، مدت زمان زیادی را در نزدیکی میزی که مودم WiFi‌ روی آن است نمی‌گذرانید. همچنین در مواقع غیر ضروری، هم مودم و هم دستگاه‌هایی را که به WiFi متصل هستند ‌خاموش کنید.

نگته دیگر آنکه اکنون در بازار تبلیغاتی در راستای دستگاه‌هایی وجود دارد که امواج و سیگنال‌های WiFi را مهار کرده و خطرات آنها را کاهش می‌دهند. این تبلیغات با اغراق در خصوص خطرات WiFi سعی در تشویق شما برای خرید یکی از این دستگاه‌ها ‌دارند؛ اما واقعیت این است که امواج رادیویی کار خود را ‌خواهند کرد و نکته مهمتر آنکه همان گونه که گفته شد، در حقیقت خطر WiFi در قیاس با گوشی هوشمند و موبایل به مراتب کمتر است.

شایعه .............

شایعه عبارت است، از یک گزاره ویژه و گمانی که ملاکهای اطمینان بخش رسیدگی در وجود، وجود نداشته باشدکه معمولاً به صورت شفاهی از فردی به فرد دیگر انتقال می‌یابد.

به نظر می‌رسد که دو شرط «اهمیت» و «ابهام» در انتقال شایعه، قانون اصلی شایعه را توضیح دهد. بدین معنا که فرمول حدت و شدت شایعه را می‌توان به این صورت تعریف کرد: میزان رواج شایعه تقریباً برابر است با حاصلضرب اهمیت در ابهام موضوع مطروحه در آن شایعه.^[۱]

در علم ارتباطات، شایعه را گفتمان‌های غیر رسمی و نامعتبر و در نتیجه نهایی اطلاعات وارسی نشده می‌دانند که در چند مرحله در چارچوب نظام ارتباطی پرورانده شده‌است و از آنجایی که اطلاعات در هر مرحله دست به دست شده‌است، اغلب تحریفاتی در آنها صورت می‌گیرد. ممکن است بعد از چندین بار تحریف، محصول نهایی به کلی با آنچه در ابتدای کار منتقل شده متفاوت باشد. «هنگامی که افراد به شدت مشتاق کسب خبر درباره چیزی هستند، اما نمی‌توانند اطلاعات موثقی بدست آورند، مستعد پذیرش شایعه‌ها می‌شوند.^[۲]

رواج شایعه‌ها نشان‌دهندهٔ زودباوری مردم و ظرفیت آنها برای تن دادن به تلقین و همچنین همراهی با جمع است.^[۳]

یکی از دلایل اهمیت بررسی شایعه‌ها این است که «چه کسی از رواج این شایعه سود می‌برد.» این امر برای درک منشاء این شایعه‌ها سودمند است. البته ممکن است یک شایعه، ناشی از شوخی سادهٔ فرد یا افرادی باشد که شایعه پراکنیِ آنها به طور اتفاقی فراگیر می‌شود.^[۳]

دیگر اهمیت شایعه‌ها در این است که، رواج یک شایعه می‌تواند اطلاعاتی از میزان زودباوری مردم آن جامعه نسبت به خبری که شک‌برانگیز و اثبات‌نشده‌است، در اختیار کارشناسان و همچنین دستگاه‌های اطلاعاتی و امنیتی یک کشور گذاشته و در زمان بحران یا در چهارچوب جنگ‌های روانی و رسانه‌ای برایشان مفید باشد.^[۳]

شایعه‌های سیاسی می‌توانند گاه برای یک حکومت خطرناک باشند، گاهی مفید و گاهی هم بی آزار. نمونه‌هایی از هر سه مورد در ایران وجود داشته‌است. از شایعه مرگ سید علی خامنه‌ای رهبر ایران، تا شایعه مرگ احمد جنتی که موجب پیدایش لطیفه‌هایی دربارهٔ سن او شد.^[۳]

همچنین شوخی‌های فریب‌آمیز می‌توانند نشان‌دهندهٔ ایده‌آل‌های نویسندگان آنها باشند. علاوه بر آن، نظرات خوانندگان این گونه اخبار و دروغ‌های ۱۳ در وب‌گاه‌ها نیز نشان می‌دهد این خبرها آرزوهای خوانندگان بوده‌است. مانند «رفع توقیف روزنامه‌های هم‌میهن، شرق و خبرگزاری ایلنا» و «خبر کناره‌گیری حسین شریعتمداری از روزنامه‌نگاری».^[۴]

به گفتهٔ بازتاب، زودباوری مردم ایران و علاقه به شنیدن اخبار باورنکردنی، مسئله‌ای‌ست که از دیرباز در ایرانیان دیده می‌شده و پس از ظهور فناوری، جدی‌تر شده‌است.^[۵] مهدی خرم دل «شایعهٔ لوگوی پپسی روی ماه» را فرصتی برای سنجش میزان تغییر اگاهی و زودباوری ایرانیان دانسته و با ذکر اینکه ده‌ها هزار نفر ایرانی شهرنشین (چون خبر به شکل وسیع به شهرهای کوچک و روستاها نرسید) و حتی طبقه اِلیت (نخبه) جامعه به سادگی فریب خوردند، نتیجه می‌گیرد در ایران همچنان راه برای عوام فریبی و سیاست‌های عوامانه (grassroots politics) باز است.^[۶]

فضای ایمن ؟؟؟

معضل شایعه

چگونه مي توان خبر حقيقي را از شايعات تشخيص داد؟ واقعيت اين است که تشخيص صحت و سقم بسياري از مطالبي که در طول روز از دوست و آشنا و فاميل و همکار مي شنويم، يا پيام هايي که در شبکه هاي اجتماعي مي خوانيم، بسيار راحت است و فقط سر سوزني دقت و حساسيت مي خواهد و رعايت چند نکته که در ادامه آن را مرور مي کنيم:

 

بررسي منبع خبر براي همين وقت هاست

ساده ترين و مهم ترين کاري که اول از همه بايد انجام بدهيد، بررسي منبع پيام يا خبر است. چه خبري را کسي برايتان نقل مي کند و چه خبري را که در فضاي مجازي مي خوانيد. از آنجا که بخش زيادي از مطالب در فضاي مجازي و شبکه هاي پيام رسان موبايل به صورت متن منتشر مي شود داشتن يک لينک اينترنتي به عنوان منبع ساده ترين کاري است که انتشار دهنده خبر مي تواند براي اعتباربخشي به خبرش در متن بگذارد تا خواننده روي آن کليک کند و ببيند مربوط به چه وبسايتي است يا خود آن وبسايت از کجا آن را نقل قول کرده است.

بايد به اين نکته مهم هم توجه کنيد که گاهي اوقات به جاي ارائه لينک منبع فقط اعلام مي شود که فلان سايت اين خبر را اعلام کرده است مثلاً در خبرهاي علمي مي گويند ناسا منبع خبر است يا در خبرهاي سياسي نام خبرگزاري هاي معتبر را مي آورند. در اين گونه موارد باز هم بايد شکاک بود و حتماً منبع ذکر شده را بررسي کرد. تقريباً در بسياري از موارد اصلا چنين چيزي در سايت ذکر شده وجود ندارد. به ياد داشته باشيد اينترنت، گوگل و حتي ويکي پديا منبع نيستند! اين ها ابزارهاي ارتباطي و جست وجو هستند. هرچيزي در آن پيدا شود درست نيست حتي اگر در چندين جاي آن تکرار شده باشد. انگليسي بودن متن يک مطلب نيز به معناي معتبر بودن آن نيست!

 

تصاوير و کليپ هايي که گمراه کننده است

خيلي از شايعات به استناد يک فيلم کوتاه يا عکس ساخته مي شود. به لطف فتوشاپ انجام هر کاري با فيلم ها و عکس ها ممکن است. بنابراين وقتي خبري به يک عکس يا کليپ استناد مي کند در مرحله اول حتماً در حقيقتش ترديد کنيد و سعي کنيد شما در انتشار چندين باره آن سهمي نداشته باشيد. گاهي حتي غير از فتوشاپ، زاويه خاص فيلمبرداري يا برشي از صحبت هاي يک فرد در حالي که قبل و بعد آن حذف شده است، مي تواند بسيار گمراه کننده باشد پس حسابي مراقب باشيد.

 

شايعات، حساسيت ها و اعتقادات ما را نشانه مي گيرد

گاهي متن هايي که مثلا حاوي خبر مهمي است و مدام دست به دست مي شود يک آيتم خيلي روشن براي تشخيص شايعه دارد؛ آن هم تحريک احساسات افراد مختلف است. تحريک حس ملي يا اعتقادات مذهبي؛ خيلي از شايعه سازان از بي اطلاعي مردم استفاده و شايعاتي را منتشر مي کنند که شما را در مضيقه انتشار آن قرار مي دهند و مدام احساس مي کنيد حالا که از چنين خبري مطلع شده ايد بايد هرچه زودتر براي ديگران هم بازگويش کنيد. اين مي شود که خودتان هم به شايعه پراکن ها مي پيونديد.

 

زمان هميشه مهم است

هميشه در زمان انتشار خبرها دقت کنيد. از بين خبرهايي که خيلي ناگهاني دست به دست مي شود اغلب لينک هايي که براي اثبات ادعا در کنار آن خبر قرار داده مي شود کاملا تاريخ گذشته است. مثلا يک خبري شايعه شده است و وقتي دنبال لينک منبعش هم مي رويد مي بينيد که بله واقعا چنين اتفاقي افتاده است اما در گوشه سايت، تاريخ انتشار آن را ببينيد مطمئنا ديگر درگير اين شايعه نمي شويد. نکته ديگر اين که خيلي از اين پيام ها به زمان درستي اشاره نمي کند بلکه کلي و مبهم است. براي مثال بيش از سه سال است که با اين شايعه مواجهيم: «به تازگي گوگل براي تغيير نام خليج فارس راي گيري اينترنتي گذاشته است». اين ها نشانه هايي براي اين است که بدانيد با شايعه رو به رو شده ايد.

 

اگر باورنکردني است جاي ترديد دارد

باورنکردني بودن يک موضوع، خود مي تواند تلنگري باشد براي اين که حواسمان را جمع کنيم و دقتمان را بالا ببريم. خبرهاي عجيب و غريب و يا چيزهايي که غير قابل باور است يا اتفاقاتي که جزو پديده هاي عجيب آفرينش است، از جمله اين موارد است. اين امر به ويژه در موضوعات علمي رايج است چون مردم درباره جزئيات يک ماجراي علمي اطلاعات کافي ندارند و از طرفي هم ماجراهاي پر هيجان يا خارق العاده را دوست دارند و به کسب اطلاعات درباره چيزهاي عجيب و خاص علاقه دارند.

 

درست و نادرست را ترکيب مي کنند

بسيار پيش آمده است که خبري را شنيده ايد يا خوانده ايد که فقط درباره يک بخش آن اطلاعات داشته ايد و آن بخش را درست ديده ايد و به واسطه همين اعتماد فرض کرده ايد که ادامه متن هم حتما درست است. اين ترفندي است براي اين که شما با خودتان بگوييد خب تا اينجايش را که مي دانم درست است پس حتما بقيه اش هم حقيقت دارد. مراقب بخشي از محتواي مطالبي که درباره آن اطلاعاتي نداريد، باشيد.

 

تکليفتان را با خودتان روشن کنيد

سعي کنيد خودتان در گروه شايعه پراکن ها نباشيد. وقتي خودتان هم به اين پيام ها و محتواهايي که چيزي جز شايعه نيست اهميت بدهيد بيشتر علاقه مند مي شويد تا اين پيام ها را براي ديگران هم ارسال کنيد. بهتر است در اين موارد شکاک باشيد تا اين که هرچيزي را راحت و زود باور کنيد. صبر، جست و جو و پرسيدن از کساني که در آن موضوع خاص اطلاعاتشان از شما بيشتر است، مي تواند راه هاي خوبي براي سنجش پيام ها و مطالب باشد. پس شک کنيد و اگر هم شک کرديد در دست به دست کردن شايعات همراهي نکنيد.

 

شايعات مشابه هم هستند

شايعات فرمول مشابهي دارند، يعني وقتي يک شايعه درباره يک موضوع پخش مي شود و شايعه بودنش هم مسجل مي شود، بعد از گذشت چند وقت شايعه مشابهي مطرح مي شود. اگر يکي از شايعه ها را بشناسيد مي توانيد بقيه را هم تشخيص دهيد. به طور مثال شايعه هاي زيادي درباره ويروس هاي خطرناک شنيده ايد که فرمول همه ثابت بود؛ بدون آن که منابع خبري معتبر آن مطلب را منتشر کنند، صرفا از قول رئيس ناشناس يک بيمارستان از مردم خواسته مي شود تا اطلاع ثانوي فلان مواد غذايي را نخورند، بعد مشابه همين شايعه را از با اسم فرد جديد و خوراکي هاي جديد مي شنويد، آن وقت است که ديگر اعتماد کردن به خبر و باز نشر آن اشتباه بزرگي است.